Crnogorskog pregovarača imenovala vlada, u Srbiji pregovara ministar

U raspravi o tome ko treba imenovati glavnog pregovarača Bosne i Hercegovine s Evropskom unijom, korisno je osvrnuti se na to kako su taj proces organizovale susjedne države koje su već započele ili završile svoj put ka članstvu.

Naravno, pri tome treba imati u vidu ustavne i institucionalne specifičnosti BiH, koje je čine složenijom od drugih država u regionu.

Međutim, praksa ukazuje da države same biraju model i način izbora glavnog pregovarača.

Srbija i Crna Gora nalaze se u znatno zrelijoj fazi pregovaračkog procesa, ali svaka od njih ima različita institucionalna rješenja i pristupe.
U Srbiji je ministar glavni pregovarač

U Srbiji je 2017. godine formirano Ministarstvo za evropske integracije, a ministar tog resora ujedno obavlja i funkciju glavnog pregovarača s Evropskom unijom. Trenutno tu dužnost obavlja Nemanja Starović, kadar Srpske napredne stranke, koji je ranije obavljao više funkcija u Vladi Srbije. Po zanimanju je historičar i novinar.

Pored ministarstva, postoji i Tim za podršku pregovorima, koji čine predstavnici različitih institucija, uključujući glavnog pregovarača i njegovog zamjenika, sekretare ministarstva, ambasadora Srbije pri EU te direktora Kancelarije za Kosovo.

Crnogorska vlada imenovala pregovarača

Crna Gora ima sličan model, ali s jednom bitnom razlikom, funkcija glavnog pregovarača odvojena je od funkcije ministra. Trenutno je glavni pregovarač Predrag Zenović, doktor političkih nauka koji je studije završio na univerzitetima LUISS (Italija) i Univerzitetu u Ženevi (Švicarska). Prije njega tu je dužnost obavljala Zorka Kordić.

Još 2012. godine, kada je proces pregovora i formalno započeo, Crna Gora je uspostavila sveobuhvatan sistem koordinacije koji obuhvata šest različitih tijela: Kolegijum za pregovore, Državnu delegaciju, Pregovaračku grupu, Radnu grupu, Kancelariju glavnog pregovarača i Sekretarijat pregovaračke grupe.

Svako od ovih tijela ima jasno definisanu ulogu u pregovaračkom procesu, što je Crnoj Gori omogućilo relativno efikasno vođenje pregovora.

U Hrvatskoj pregovarača imenovao premijer

Hrvatska, koja je članica Evropske unije od 2013. godine, formirala je Radnu grupu za pregovore još 2005. godine. Na njenom čelu bio je diplomat Vladimir Drobnjak, bivši novinar i ambasador pri Ujedinjenim nacijama, te član savjetodavnog odbora generalnog sekretara UN-a za pitanja razoružanja.

Njega je imenovano Ivo Sanader, tadašnji premijer Hrvatske, odluka bila je stvar konsenzusa vlasti i opozicije o nestranačkoj i stručnoj osobi.

Drobnjak je kasnije izjavio da je pregovarački tim Hrvatske u jednom trenutku brojao oko 900 članova.
Iskustva zemalja u regiji pokazuju da je imenovanje glavnog pregovarača uvijek politička odluka, ali i da su na te pozicije najčešće birane osobe s bogatim diplomatskim i međunarodnim iskustvom.