Blumenthalovo posmrtno slovo Parentiju: Je li zapadna ljevica smrtni neprijatelj Bošnjaka?

Nedavno je umro američki historičar marksističke orijentacije Michael Parenti. Nisam osjetio potrebu da se oglašavam povodom njegove smrti, jer sam za njegovo ime prvi put čuo tek nakon što je umro. Tek tada sam saznao da je pisao i o nama. Učinilo mi se da se radi o marginalnoj figuri, koju ne vrijedi kritikovati. 

A onda sam, jučer, na You Tubeu naišao na posmrtno slovo posvećeno Parentiju koje je održao Max Blumenthal, novinar Grayzonea i jedno od vodećih lica američke ljevice. Pažnju mi je osvojilo to što je eulogija objavljena pod naslovom U odbranu Jugoslavije.

Blumenthal, koji je u novije vrijeme stekao popularnost iznoseći oštre kritike na račun američkih i izraelskih vlasti, u vezi sa genocidom u Gazi ili napadom na Iran, kazao je u uvodu eulogije da je Parenti imao ogroman utjecaj na ljude okupljene u Grayzoneu.

Kako dalje navodi Blumenthal, Parenti je bio preteča svih onih, koji se u američkoj javnosti danas suprostavljaju američkim vojnim intervencijama. Po novinaru Grayzonea, Parenti je bio među onim ljudima koje je New York Times nazivao zagovornicima autoritarnih režima samo zato što su propitivali američku hegemoniju u svijetu.

Taj sistem vrijednosti, kojim se vode mainstream mediji poput New York Timesa, Parenti je, kako pojašnjava Blumenthal, nazvao “vrednosnim sistemom kapitalističke klase”.

Isti taj New York Times je objavio posmrtno slovo Parentiju koje, po Blumenthalu, nije ništa drugo nego “demoniziranje jednog disidenta”.

New York Times piše (a Blumenthal čita na komemoraciji): “[Parenti] je stao na stranu Srbije i njenog zločinačkog lidera Slobodana Miloševića tokom ratova u Jugoslaviji 1990-ih godina, kada se ta zemlja raspala na više nezavisnih država.”

Blumenthal u pratećem komentaru kritikuje autora New York Timesa, što kaže samo da se Jugoslavija raspala, a ne navodi da je njen raspad djelo Zapada.

Parenti je, veli Blumenthal, u knjizi Kako ubiti državu (To Kill a Nation) otkrio plan Zapada za razbijanje Jugoslavije, kao “posljednje socijalističke zemlje u Evropi”. 

Blumethal ide dotle da veli kako je To Kill a Nation bio model za cjelokupno djelovanje Grazyzonea: ono što je Parenti pisao u vezi sa  NATO intervencijom u Jugoslaviji, Blumenthal i njegove kolege će nastaviti da pišu povodom, kako veli, američkih kampanja u Iraku, Siriji, sada u Iranu i Rusiji/Ukrajini.

Novinar Grayzonea veli da je Parenti raskrinkao obmane zapadnjačke štampe u Jugoslaviji, “poput navodnog masakra 43 osobe u januaru 1999, u selu Račak”. U Račku su, po ovoj dvojici marksista, ubijeni vojnici, ili, kako kaže Blumenthal, “konglomerat boraca koji je organizovala CIA, inače sačinjen od krijumčara i džihadista”.

Blumenthal dalje veli da je Milošević prikazan u zapadnoj štampi kao zločinac na osnovu kombinacije “stvarnih, izmišljenih i preuveličanih zločina”. Ali šta je sa Oslobodilačkom vojskom Kosova, ili bosanskim i hrvatskim snagama, koje su činile zločine nad Srbima, “uključujući one u i oko Srebrenice”, pita Blumenthal.

On zatim podsjeća na pozive Joea Bidena da se sruše mostovi na Drini i veli da je Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (ICTY) osnovala lično Madeleine Albright sa, kako kaže, “američkim novcem, a bez presedana i mandata od Svjetskog suda”.

”Bio je to”, kaže Blumenthal, “u suštini američki sud u Hagu i klasičan produkt američkog ‘poretka zasnovanog na pravilima’ koji je stao u zaštitu izvršilaca genocida u Gazi.”

Osnovni problem Blumenthala, kao i Parentija, jeste dogmatski pristup, u kojem je američki imperijalizam uvijek jedan te isti i sve njegove intervencije su zapravo loše. Nema razlika, nema različitih konteksta, itd.

Vijetnam, Bosna, Kosovo, Afganistan, Irak, Libija, Sirija, Iran, Ukrajina, itd, sve je to isto. Paradoksalno, Blumenthala i Parentija ne zanimaju sve ove zemlje. Oni ih samo uklapaju u jednu te istu matricu, a kako bi je iskoristili za reprodukciju jedne te iste optužbe na račun američke vlasti.

Nije bitno što su NATO snage, tokom intervencije u BiH, usmrtile tek nekoliko desetina civila i što je ta intervencija otvorila put zaključenju mirovnog sporazuma; to je isto što rat u Vijetnamu, gdje su američke trupe usmrtile stotine hiljada ljudi.

Uzalud je objašnjavati Parentiju i Blumenthalu da Kosovo i Irak nisu isto, jer je nakon tromjesečne intervencije na Kosovu zaključen mir, koji traje sve do danas, dok je intervencija u Iraku otvorila put ka višegodišnjoj nestabilnosti.

Džaba je navoditi da u Siriji uopće nije bilo intervencija poput one u Bosni i Hercegovini, zbog čega je režim Bašara al-Asada srušen tek nakon 13 godina.

Dakle, obilje različitih situacija, marksista Parenti i njegov učenik Blumenthal, svode na jedan jedini εἶδος, koji se povremeno manifestuje u empiriji, kao što se kod Platona ideja stola manifestuje u pojedinačnim stolovima.

Vidimo, dakle, na djelu jednu logiku identiteta, pojednostavljivanja, koja nema, niti želi da ima smisla za razlike, pa ne razumije da su uspjele i ispravne intervencije u Bosni i na Kosovu nešto sasvim drugačije od neuspjelih i neispravnih u Afganistanu i Iraku.

Parenti, a za njime i Blumenthal, optužuje Zapad za raspad Jugoslavije. Međutim, on nije u stanju objasniti zašto je onda taj isti Zapad u ljeto 1991. odbio priznati nezavisnost Hrvatske i Slovenije. Blumenthal ne razumije da je Jugoslaviju razbio Slobodan Milošević, jer tek nakon njegove pretjerane reakcije i uništenja Vukovara, evropske države su pristale da priznaju Hrvatsku i Sloveniju. 

Da je Evropska zajednica, prije uništenja Vukovara, priznala nezavisnost zapadnih jugoslovenskih republika, Parentijeva i Blumenthalova teza bi nosila određenu uvjerljivost. Ovako je neozbiljna. Naročito ako uzmemo u obzir da su Francuska i Velika Britanija efektivno sprečavale intervenciju protiv srpskih snaga, sve do 1995. godine.

Što se tiče zločina nad Srbima, “uključujući one u i oko Srebrenice”, Haški tribunal i sudovi u Bosni i Hercegovini su procesuirali i te zločine, ali nijedan od njih se po svojoj naravi i broju žrtava ne može porediti sa genocidom u Srebrenici. Nigdje, ali nigdje, tokom ratova u bivšoj Jugoslaviji, nijedna druga formacija nije tokom nekoliko dana ubila osam hiljada ljudi.

Činjenica da su Sjedinjene Države podržavale rad Međunarodnog kriivčnog suda za bivšu Jugoslaviju ni najmanje ga ne diskreditira, jer su pobjedničke sile, nakon Drugog svjetskog rata, organizirale suđenje u Ninbergu koje se smatra činom civilizacijskog napretka. Također, Blumenthal propušta primijetiti da je ICTY utemeljen odlukom Vijeća sigurnosti UN-a, uz saglasnost Rusije i Kine.

Međunarodno pravo i njegove insititucije nisu moguće, bez podrške velikih sila. To vidimo danas, kada rad međunarodnih sudova opstruiraju sve velike sile: SAD, Rusija, pa i Kina. Ono što Blumenthal ne razumije jeste da je bolje kada velike sile podržavaju međunarodne sudove, kao što je bio slučaj 90-ih, nego kada opstruiraju njihov rad.

Jedina Blumenthalova poenta koja stoji jeste da SAD nisu dosljedne, jer su podržavale Haški tribunal, a sada se protive procesuiranju genocida u Gazi. To stoji.

Međutim, to što su u jednom slučaju bile u pravu, a u drugom u krivu, nikako ne dokazuje da su u oba slučaja bile u krivu (što Blumenthal također, na određen način, sugeriše).

Upravo ta nedosljednost SAD razotkriva nešto drugo: dakle, ne postojanje jedinstvene zavjere ili monolitnog “imperijalizma”, nego političku borbu, sukob interesa i promjenjive standarde unutar samog Zapada.

I tu dolazimo do ključne tačke: zapadna ljevica, u svom najdogmatičnijem obliku, ne uspijeva razlikovati kritiku moći od opravdavanja zločina. U želji da razotkrije imperijalizam, ona često relativizira ili negira zločine koje su počinili akteri suprotstavljeni Zapadu.

Time se, paradoksalno, pretvara u ono što tvrdi da kritikuje – ideološki aparat koji ne traži istinu, nego potvrdu unaprijed zadate slike svijeta.

Za razliku od dogmatske ljevice, koja se vodi platonskim “vječnim istinama”, navodno imunim na kontekst i protok vremena, autentična ljevica razumije da američki imperijalizam u različitim kontekstima može dovesti i do dobrih i do loših ishoda, pa tako npr. pogrešnu i štetnu intervenciju u Iraku treba odvojiti od ispravne i korisne intervencije u Bosni.

Tako su, na primjer, istaknute ličnosti francuske ljevice, kao što su Psacal Boniface, Alain Joxe, Phillipe Herzog, Alain Lipietz ili Christophe Aguiton snažno zagovarali intervenciju NATO-a protiv Srbije 90-ih, iako su se u načelu protivili američkom imperijalizmu.

Filozof Alain Brossat i politolog Jean-Yves Potel, obojica predavači na Univerzitetu Paris VIII, inače bastionu ljevice, kritikovali su u listu Humanité lijeve intelektualce nalik Parentiju, koji su se “konzistentno” protivili svim intervencijama NATO-a, pa i onoj na Kosovu. Brossat i Potel su objašnjavali da imamo posla s autorima, koji zagledani u jedno drvo (NATO i američku dominaciju) ne vide šumu, a to je Miloševićeva višegodišnja represija nad kosovskim Albancima.

Alain Jox žestoko polemiše sa jednim drugim ljevičarem, podržavaocem Miloševića, Regisom Debrayem. Joxe veli da Debray liči na lošeg reportera, koji je sebi dopustio da ga izmanipuliše srpski propagandni sistem.

Generalno protivljenje američkoj hegemoniji u svijetu, koje iznosi u knjizi Carstvo nereda, neće spriječiti Joxea da iskaže prezir prema “genocidnim zločincima poput Šešelja i Arkana”, koji su, veli, “imali podršku francuskih vlasti na čelu s Francoisom Mitterandom”.