Pentagon pozvao evropske saveznike da ublaže retoriku prema Rusiji

Zvaničnici Pentagona posljednjih su sedmica zatražili od nekoliko članica NATO-a da ublaže svoju retoriku u vezi s prijetnjom koju predstavlja Rusija, tvrdeći da su pojedine izjave evropskih lidera i zvaničnika narušile sigurnost evropskog kontinenta, otkrile su Reutersu četiri zvaničnika upoznata s ovim pitanjem.

Među državama koje su primile poruke kojima se od njih traži da vode računa o svojim javnim izjavama nalaze se Litvanija, Latvija i Estonija. Nije otkriveno da li su poruke, koje su prenesene tokom bilateralnih sastanaka, upućene i drugim evropskim vladama.

Zahtjevi SAD-a dolaze u trenutku kada Trumpova administracija obnavlja napore da se izbori za postizanje sporazumnog okončanja sveobuhvatnog rata u Ukrajini, koji je već duboko zašao u svoju petu godinu. Posljednja inicijativa kombinuje podsticaje za Rusiju – uključujući ublažavanje sankcija – s pritiskom na Ukrajinu da obustavi napade na rusku energetsku infrastrukturu.

Na pitanje da prokomentariše ove navode, zvaničnik Pentagona izjavio je: „Privatni razgovori među saveznicima upravo su to – privatni razgovori, tako da nećemo komentarisati ove tvrdnje.“

Jedna od osoba upoznatih s ovim pitanjem izjavila je da su među izjavama koje su privukle pažnju američkih zvaničnika i sugestije evropskih lidera da je Rusija stjerana u ćošak i da pribjegava sve očajnijim potezima dok se njena invazija na Ukrajinu odvija sve sporije.

Šef Pentagona za politiku Elbridge Colby, jedna od ključnih osoba u tekućoj reviziji broja američkih vojnika u Evropi, bio je među američkim zvaničnicima koji su prenijeli ovu poruku. Reuters nije uspio utvrditi koji su još zvaničnici bili uključeni.

Nijedna od osoba s kojima je Reuters razgovarao, među kojima su tri evropska i jedan američki zvaničnik, nije sugerisala da je savjet prenesen na konfrontacijski način.

Poruke SAD-a odražavaju raspravu unutar NATO-a o tome kako javno govoriti o prijetnji koju predstavlja sve asertivnija Rusija.

Pojedini zapadni zvaničnici smatraju da bi isticanje prijetnje koju predstavlja Moskva moglo ići naruku Kremlju, za koji tvrde da nastoji širiti strah i potkopavati podršku Ukrajini.

Drugi, međutim, smatraju da evropske vlade moraju biti otvorene i transparentne kako bi svojim biračima pokazale da su žrtve i resursi neophodni za obuzdavanje Moskve. To je posebno važno u trenutku kada Rusija, čini se, ubrzava tajnu kampanju sabotaža širom evropskog kontinenta.

Rusija je negirala da vodi takvu kampanju.

Jedna od osoba upoznatih s ovim pitanjem rekla je Reutersu da je Colby nedavno jednom baltičkom zvaničniku poručio da ne bi trebalo „provocirati“ Ruse.

Prema riječima te osobe, Colby je kao primjer neprimjerene retorike naveo javne izjave Evropljana da je Rusija „stjerana u ćošak poput pacova“.

Nije jasno na koju se konkretnu izjavu Colby pozivao. Međutim, estonski premijer Kristen Michal krajem septembra opisao je Putina kao „pacova stjeranog u ćošak“, sugerišući da ruski lider pribjegava sabotažama u Evropi jer je Rusija sve više zaglavljena u Ukrajini.

„Mi vam pomažemo. Amerikanci su tu“, izjavio je jedan drugi evropski zvaničnik, opisujući nedavne privatne poruke Pentagona. „Samo nemojte biti glasni. Nemojte praviti buku.“

Na jednom drugom nedavnom sastanku Pentagon je pozvao estonsku delegaciju da u svojim javnim istupima bude „odmjerena“, navela je osoba upoznata sa sastankom, iako nije precizirala da li su se zvaničnici Pentagona žalili na neku konkretnu izjavu.

Ministarstva odbrane Litvanije, Latvije i Estonije nisu odgovorila na zahtjeve za komentar, dok je NATO odbio da komentariše.

Jedan od evropskih zvaničnika izjavio je da je savjet Pentagona, iako prenesen ljubaznim tonom, bio zbunjujući, s obzirom na to da obavještajne službe baltičkih država posljednjih mjeseci dosljedno umanjuju vjerovatnoću da bi Rusija mogla testirati odredbe NATO-a o kolektivnoj odbrani.

Nasuprot tome, druge obavještajne službe članica NATO-a javno su upozorile da bi Rusija u bliskoj budućnosti mogla značajno intenzivirati svoju kampanju sabotaža.

Poruke Pentagona upućene zvaničnicima NATO-a dolaze u posebno osjetljivom trenutku za evropsku sigurnost.

Moskva je nedavno intenzivirala kampanju napada na zemlje NATO-a za koje se ne može sa sigurnošću utvrditi da ih je izvela, izjavili su zapadni obavještajni zvaničnici.

U srijedu su njemački tužioci saopćili da su uhapšena dvojica Bjelorusa zbog sumnje da su planirali podmetnuti požar u jednoj zgradi ili objektu kritične infrastrukture na području Nürnberga. U septembru je njemačka vlada optužila Rusiju za pokušaj napada dronom na aerodrom Leipzig/Halle, što je Moskva negirala.

Istovremeno, američki zvaničnici razgovaraju o mogućim poslovnim aranžmanima s Rusijom u okviru nastojanja Trumpove administracije da postigne mir u Ukrajini. Ti napori izazvali su podijeljene reakcije među evropskim zvaničnicima, od kojih se mnogi zalažu za nastavak ekonomske izolacije Kremlja.

U međuvremenu, vojni planeri Pentagona preispituju raspored američkih snaga u Evropi, proces koji bi mogao dovesti do značajnog smanjenja američkog vojnog prisustva na evropskom kontinentu.

Američki zvaničnici izjavili su da evropske članice NATO-a moraju preuzeti veću odgovornost za vlastitu odbranu, posebno imajući u vidu da se SAD usmjeravaju na prijetnje na Bliskom istoku, u Latinskoj Americi i istočnoj Aziji.