Umrla haška osuđenica Biljana Plavšić

Nekadašnja predsjednica bh. entiteta Republika Srpska i presuđena ratna zločinka Biljana Plavšić umrla je u četvrtak, 1. oktobra, u Beogradu u 96. godini. Ukop bi, navodno, trebao biti obavljen u Banjoj Luci.

Plavšić se 10. januara 2001. godine predala Međunarodnom krivičnom sudu za bivšu Jugoslaviju (ICTY) u Hagu. Godinu kasnije priznala je krivicu za progone kao zločin protiv čovječnosti, a Pretresno vijeće ju je 27. februara 2003. osudilo na 11 godina zatvora. Sud je utvrdio njenu odgovornost za učešće u kampanji etničkog progona nesrpskog stanovništva u BiH, koja je rezultirala smrću i protjerivanjem hiljada ljudi. Kaznu je izdržavala u Švedskoj, odakle je puštena na slobodu u oktobru 2009. godine, nakon što je odslužila veći dio kazne.

Biljana Plavšić rođena je 7. jula 1930. u Tuzli. Osnovno i srednjoškolsko obrazovanje stekla je u Sarajevu, a biologiju je diplomirala u Zagrebu. Dugo je predavala na katedri za biologiju Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Sarajevu.

Bila je članica SDS-a od njegovog osnivanja 1990. godine, kada je postala i članica Predsjedništva Republike Bosne i Hercegovine. Predsjedništvo je napustila 7. aprila 1992. i pridružila se političkom vodstvu Republike Srpske. Zajedno s Radovanom Karadžićem, Momčilom Krajišnikom i Ratkom Mladićem bila je u samom vrhu vodstva RS-a tokom rata, a od 1992. do 1996. obnašala je funkciju potpredsjednice. Ostalo je upamćeno njeno pojavljivanje u Bijeljini na početku rata, kada je izljubila Željka Ražnatovića Arkana i čestitala mu nakon operacija koje su završile masakrom.

Nakon što je Karadžić početkom 1996. pod međunarodnim pritiskom morao napustiti političku scenu, naslijedila ga je na mjestu predsjednika RS-a, a u septembru 1996. potvrđena je na izborima. Zatim je napravila politički zaokret i okrenula leđa dotadašnjim saradnicima i mentorima. Pragmatično je zaigrala na kartu umjerenosti i saradnje s međunarodnom zajednicom, zbog čega je uživala i njenu podršku. Godine 1997. osnovala je vlastitu stranku Srpski narodni savez, raspustila parlament RS-a i raspisala prijevremene izbore.

Tokom izdržavanja kazne napisala je knjigu „Svedočim", u kojoj je opisala politiku vodstva RS-a, u kojoj je izostavila zločine nad Bošnjacima i Hrvatima. Haški sud je u septembru 2009. odobrio njeno prijevremeno puštanje, nakon čega je i švedska vlada dala saglasnost za oslobađanje iz zatvora.