Kako funkcioniše stranačka mašinerija: Analiza koordinisanih botova na profilu SDP-a BiH

Analiza 712 komentara ispod šest objava SDP-a BiH na Facebooku, podijeljenih između 17. i 24. septembra, pokazala je da se značajan dio aktivnosti u komentarima na nekoliko objava može povezati s istom grupom profila. Među 447 identifikovanih profila, većina se pojavila samo jednom, ali se izdvojila manja grupa koja je komentarisala više različitih objava.

Posebno se izdvaja 67 profila koji se javljaju u komentarima na iste četiri objave, piše portal Raskrinkavanje.ba.

Njihovo ponašanje nije povezano samo s ponavljanjem komentara na istim objavama. Komentari ove grupe imaju sličnu funkciju, koja se ogleda u izražavanju podrške, pohvale ili kratkih kampanjskih poruka, dok je njihova aktivnost na pojedinim objavama bila izrazito vremenski zbijena. U nekim su slučajevima gotovo svi komentari najaktivnije grupe objavljeni unutar jednog dvosatnog perioda.

Kombinacijom ovih elemenata, koji uključuju reakcije istih profila, sličan komunikacijski obrazac i vremensku koncentraciju komentara, pokazuje se šablon koji značajno odstupa od ponašanja koje bi se smatralo organskim. Daljnja analiza ovih profila pokazuje na to da oni nisu autentični, da su napravljeni relativno nedavno i da nemaju drugih objava osim onih kojima se SDP BiH predstavlja u afirmativnom svjetlu.

Analiza 712 komentara na šest nasumično odabranih objava SDP-a BiH na Facebooku između 17. i 24. septembra pokazala je da se značajan dio aktivnosti na nekoliko analiziranih objava može povezati s istom grupom profila. Set podataka s analiziranim komentarima dostupan je u tabeli na ovom linku.

Objave su nasumično odabrane među onima koje su u vrijeme prikupljanja podataka imale najmanje 30 komentara. Za svaku je analizirano najviše 200 komentara dostupnih putem alata Apify. Tri od šest odabranih objava imale su više komentara od tog limita, pa analiza u tim slučajevima ne obuhvata cjelokupnu diskusiju ispod objave.

U objavi od 23. septembra, sa stranačkog skupa u Cazinu, SDP BiH građanima/kama predstavlja dosadašnje rezultate i obećava nastavak ekonomskog razvoja, rast plata i penzija, nova radna mjesta te nastavak puta Bosne i Hercegovine prema Evropskoj uniji i NATO-u. Među najavljenim ciljevima su minimalna plata od 1.500 KM i minimalna penzija od 1.000 KM. Dan ranije, u objavi 22. septembra, dvjema slikama prikazan je rast minimalne penzije u Federaciji BiH tokom mandata Vlade FBiH na čijem je čelu Nermin Nikšić.

U videosnimku objavljenom 21. septembra Nikšić govori o napadima čelnika SDA i DF-a i njihovih, kako ih naziva, “botova”. SDP je istog dana objavio i drugi videosnimak, na kojem se Nikšić obraća okupljenima na stranačkom skupu. Analizirana je i objava od 19. septembra, u kojoj je rast minimalne penzije tokom aktuelnog mandata Vlade FBiH upoređen s njenim iznosom u vrijeme prethodne vlasti, kao i videosnimak od 17. septembra, u kojem Nikšić na skupu govori o opstanku sarajevske kompanije Zrak.

Kada su komentari na svih šest objava objedinjeni, vidi se jasna razlika između većine komentatora i manje grupe profila koji se iznova vraćaju. U ukupno 712 komentara, identifikovano je 447 različitih profila. Tristo pedeset i jedan profil pojavio se samo ispod jedne od šest analiziranih objava. Još je 26 profila komentarisalo dvije ili tri objave. Preostalih 70 profila pojavilo se na najmanje četiri od šest analiziranih objava.

Unutar te grupe posebno se izdvaja 67 profila koji su komentarisali iste četiri objave, i to objavu iz Cazina od 23. septembra, objavu s Nikšićevim odgovorom SDA i DF-u, videosnimak o kompaniji Zrak i objavu o rastu minimalne penzije. Devet od navedenih 67 profila komentarisalo je čak pet od šest analiziranih objava.

Detaljan pregled ovih profila, kao i njihovih komentara, nalazi se na ovom linku. Jedan od primjera koji pokazuje kako izgleda ovo neautentično ponašanje jeste profil Eldina Spahic Okeric. Riječ je o jednom od 67 profila koji su komentarisali iste četiri od šest analiziranih objava na Facebook stranici SDP-a BiH. Primjeri komentara koje je ovaj profil ostavljao ispod tih objava mogu se vidjeti na slici ispod.

Komentari su prilagođeni temi pojedinačne objave, ali istovremeno imaju izrazito afirmativan i stilizovan ton: podržavaju poruku objave, brane SDP ili njegove zvaničnike, kritikuju oponente i koriste formulacije koje više podsjećaju na pripremljene političke poruke nego na spontanu raspravu među korisnicima/ama. Dodatne sumnje u autentičnost profila proizlaze iz karakteristika samog profila i njegove aktivnosti.

Profil Eldina Spahic Okeric je u vrijeme pisanja ove analize imao više od 2.400 Facebook prijatelja/ki. Na profilu je naveden datum rođenja 1993. godine, a najstarija dostupna aktivnost koju smo pronašli potječe iz maja 2026. Prva pronađena objava, od 12. maja, naslovna je fotografija na kojoj je prikazana tuzlanska Kapija. Profil je pokrenut 2. marta 2026. godine.

Dodatnu pažnju privlače fotografije na kojima je navodno vlasnica profila. Profilna fotografija, kao i još dvije od ukupno tri fotografije ličnog karaktera, napravljene su pomoću vještačke inteligencije, pokazao je alat Hive Moderation.

Kompletnu analizu možete pročitati na linku.