Udruženja žrtava od UEFA-e traže da izbaci Borac iz evropskih takmičenja

Udruženja „Pokret Majke enklave Srebrenica i Žepa“ i Udruženje žrtava i svjedoka genocida uputili su zvanični zahtjev UEFA-i za pokretanje hitnog disciplinskog postupka protiv FK Borac Banja Luka, zatraživši i njegovo izbacivanje iz evropskih takmičenja zbog ponovljenog veličanja osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića.

U prijavi upućenoj UEFA-i, u koju je portal !Odgovor imao uvid, naveli su da podnose formalnu pritužbu i traže da UEFA hitno pokrene disciplinski postupak protiv FK Borac Banja Luka povodom učestalih i dokumentovanih incidenata koji uključuju veličanje osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića, kao i diskriminatorne, etnonacionalističke i ekstremističke poruke koje su uzvikivali ili isticali navijači ovog kluba.

„Tražimo da UEFA ispita odgovornost samog kluba i utvrdi da li je FK Borac Banja Luka preduzeo adekvatne i efikasne mjere kako bi spriječio, osudio i sankcionisao takvo ponašanje. S obzirom na ponovljeni karakter i ozbiljnost incidenata, tražimo od UEFA-e da, ukoliko se utvrde navedene povrede, razmotri najstrožije disciplinske mjere predviđene propisima UEFA-e, uključujući i isključenje iz UEFA takmičenja kada su za to ispunjeni odgovarajući regulatorni uslovi“, naveli su oni u svom zahtjevu.

Naglašavaju da se njihove pritužbe ne odnose na jedan izolovani čin koji je počinio pojedinačni navijač. Dokumentovali su nekoliko incidenata, kao što je na utakmici protiv Željezničara 21. oktobra 2024. godine, kao i u maju 2026. godine, potom 9. augusta 2026. godine, tokom utakmice FK Borac Banja Luka–FK Velež Mostar, kada je situacija eskalirala do te mjere da je utakmica prekinuta nakon skandiranja kojima se veliča Ratko Mladić.

"Incident je naknadno rezultirao disciplinskom sankcijom protiv FK Borac Banja Luka od strane Nogometnog/Fudbalskog saveza Bosne i Hercegovine zbog rasizma i drugih oblika diskriminacije. Što je najvažnije, 27. augusta 2026. godine, neposredno prije međunarodne utakmice u kojoj je učestvovao FK Borac Banja Luka, navijači Borca su ponovo javno odali počast Ratku Mladiću, reagujući aplauzom i komemorativnim skandiranjem/banerom nakon stadionskog obavještenja o njegovoj smrti", stoji u dopisu.

Dodaju da ovaj najnoviji incident je posebno značajan jer se dogodio u kontekstu evropskog klupskog takmičenja, a ne samo u okviru domaćeg prvenstva.

"Čak i juče, 30. augusta 2026. godine, utakmica između Borca i Radnika iz Bijeljine takođe je prekinuta nakon skandiranja kojima se veliča Ratko Mladić. Posmatrani zajedno, ovi incidenti dokazuju kontinuirani obrazac, a ne izolovanu povredu pravila“, pojasnili su neke od slučajeva iz udurženja.

Također su u prijavi pojasnili da Ratko Mladić nije prosto kontroverzna historijska ili politička ličnost. Nego da je njega Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) 22. novembra 2017. godine proglasio krivim, a Žalbeno vijeće Međunarodnog rezidualnog mehanizma za krivične sudove (IRMCT) mu je 8. juna 2021. godine potvrdilo kaznu doživotnog zatvora za genocid, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine.

U zahtejvu se navodi da traže od UEFA-e da utvrdi da li učestalo veličanje Ratka Mladića i prateće poruke i skandiranja predstavljaju kršenje člana 14. i/ili drugih primjenjivih odredbi Disciplinskog pravilnika UEFA-e.

„Također želimo naglasiti da je veličanje ratnih zločinaca, poricanje genocida i poricanje ratnih zločina krivično djelo u skladu sa članom 145a Krivičnog zakona Bosne i Hercegovine (kazna zatvora od 6 mjeseci do 5 godina)“, stoji u dokumentu.

Dodali su kako traže da da UEFA ispita ne samo ponašanje pojedinačnih navijača, već i odgovornost FK Borac Banja Luka kao kluba.

„Posebno, UEFA bi trebala utvrditi: da li je klub znao ili je razumno morao znati da se takvo ponašanje učestalo ponavlja; koje je konkretne preventivne mjere klub implemetirao; da li su zvaničnici kluba javno osudili veličanje osuđenih ratnih zločinaca; da li je klub identifikovao i sankcionisao odgovorne pojedince gdje je to bilo moguće; da li su primijenjene adekvatne sigurnosne mjere i redarska služba; da li su zvaničnici kluba sarađivali sa domaćim organima i da li ponovljeno učestala pojava takvih incidenata dokazuje neuspjeh u preduzimanju efikasnih preventivnih mjera.

Činjenica da su domaći fudbalski organi već izrekli disciplinsku sankciju klubu posebno je relevantna. U svakom slučaju, 'finansijske kazne izrečene u Bosni i Hercegovini nisu spriječile ovo ponašanje. Štoviše, efekat je suprotan“, stoji u ovom zahtjevu.

Naglasili su i kako evropsko fudbalsko okruženje ne smije postati platforma za rehabilitaciju osuđenih ratnih zločinaca.

„UEFA je u više navrata naglašavala svoju posvećenost borbi protiv rasizma, diskriminacije i netolerancije. Ta načela ne mogu biti vjerodostojna ako se veličanje pojedinaca osuđenih za genocid i zločine protiv čovječnosti tretira različito u zavisnosti od identiteta kluba ili zemlje u kojoj se incident dogodi. Fudbalski stadion ne smije postati mjesto gdje se osuđeni počinioci genocida pretvaraju u simbole ponosa, herojstva ili etničkog identiteta. Ovo je posebno važno za mlađe navijače Normalizacija takve simbolike ne ostaje ograničena na jednu utakmicu ili jedan stadion. Simboli i narativi kruže preko granica, online platformi i navijačkih mreža. Šire evropsko iskustvo pokazuje zašto su prevencija i rana intervencija neophodne“, istaknuo je.

Dodali su i kako traže od UEFA-e da primijeni iste disciplinske standarde na svaki klub, bez obzira na nacionalnost, politički kontekst, veličinu, historiju ili sportski značaj.

Pojasnili su i kako ova pritužba nije pokušaj miješanja u legitimno političko izražavanje.

„Ovo nije optužba protiv čitave nacionalnosti, etničke grupe, zemlje ili zajednice fudbalskih navijača. Ovo je zahtjev da UEFA sprovede sopstvena pravila koja se tiču diskriminacije, ljudskog dostojanstva i integriteta evropskog fudbala. Činjenice koje su ovdje predstavljene odnose se na nešto mnogo konkretnije: učestalo javno veličanje pojedinaca pravosnažno osuđenih za genocid i druge međunarodne zločine, unutar fudbalskog okruženja, uprkos prethodnim disciplinskim intervencijama“, navedeno je.

Pojasnili su kako šire evropsko iskustvo pokazuje da ekstremističke ideologije mogu prelaziti granice, spajati se s drugim nacionalističkim i diskriminatornim narativima i brzo se širiti putem online i društvenih mreža.

„Sam Europol identifikuje desničarski terorizam i nasilni ekstremizam kao stalnu evropsku sigurnosnu prijetnju. Historija terorističkih napada u Norveškoj 2011. godine dodatno dokazuje kako ekstremistički akteri mogu crpiti inspiraciju iz međunarodnog ideološkog ekosistema. Anders Behring Breivik ubio je 77 ljudi i izričito uključio reference na balkanske nacionalističke ličnosti, uključujući Ratka Mladića i Radovana Karadžića, u svoje ideološke spise. Njegov manifest se takođe pozivao na evropske političke ličnosti, uključujući Geerta Wildersa“, navedeno je.

Na kraju su istaknuli i da normalizacija i veličanje osuđenih ratnih zločinaca i ekstremističkih simbola moraju se suzbiti prije nego što takvi narativi postanu normalizovani unutar evropskih javnih prostora, uključujući fudbalske stadione.

„UEFA ima i pravila i disciplinske mehanizme potrebne za rješavanje ovog problema. Stoga očekujemo da UEFA ta pravila dosljedno primijeni na FK Borac Banja Luka (kao i na Crvenu zvezdu iz Beograda). Ukoliko UEFA utvrdi teška i ponovljena kršenja svojih propisa, s poštovanjem tražimo da izrekne najstrožije odgovarajuće sankcije, uključujući i isključenje iz UEFA takmičenja ukoliko su ispunjeni primjenjivi regulatorni uslovi“, zaključili su.