Evropski parlament o BiH: Komisija treba razmotriti sankcije, visoki predstavnik treba biti iz EU

Evropski parlament će na plenarnoj sjednici u Strazburu ove sedmice raspravljati o evropskoj budućnosti Zapadnog Balkana, uključujući i izvještaj Evropske komisije za 2025. godinu o Bosni i Hercegovini.

Prema dnevnom redu Evropskog parlamenta, zajednička rasprava pod nazivom "EU budućnost za Zapadni Balkan" planirana je za utorak, 16. juna od 17 do 19 sati.

U okviru te rasprave europarlamentarci će razmatrati izvještaje Evropske komisije za 2025. godinu o Crnoj Gori, Albaniji, Sjevernoj Makedoniji, Bosni i Hercegovini i Kosovu.

Izvještaj o Bosni i Hercegovini pripremio je izvjestilac Ondřej Kolář iz Evropske narodne stranke, a za dokument je nadležan Odbor za vanjske poslove Evropskog parlamenta.

Evropski parlament pripremio je i rezoluciju o BiH na osnovu ovog izvještaja kojom se, između ostalog, potvrđuje značaj BiH na Zapadnom Balkanu, te poziva Komisiju da mobilizira potrebne diplomatske, političke i kulturne instrumente za jačanje strateških partnerstava BiH s EU i podršku regionalnoj integraciji uz puno poštovanje suvereniteta i međunarodne saradnje.

Također, rezolucijom pozivaju političke lidere BiH da obnove i ponovo potvrde svoju posvećenost strateškom cilju pristupanja EU i da provedu "dugo očekivane, neophodne reforme i korake koje je utvrdila Komisija na kredibilan, suštinski i pravovremen način, bez daljnjeg odlaganja ili političke opstrukcije, istovremeno osiguravajući da napori za pristupanje doprinose političkoj koheziji i ne pogoršavaju unutrašnje podjele, s ciljem otvaranja pregovora o pristupanju nakon što se potrebni preduvjeti kredibilno ispune".

Jedna od tačaka je i poziv na okončanje opstrukcionizma, politički motiviranog korištenja entitetskih veta, kontraproduktivne retorike i taktika razdora koje ometaju napredak i skreću pažnju s reformi povezanih s EU, zatim i potiče sve lidere da se konstruktivno angažiraju kako bi ispunili težnje građana i prevladali zastoj. Pozivaju i Vijeće ministara da odmah imenuje glavnog pregovarača.

"Naglašavamo da napredak na putu pristupanja BiH u konačnici ovisi o političkoj volji i odgovornosti vlasti na svim nivoima upravljanja. Podsjećamo da su politički akteri u BiH prethodno pokazali svoju sposobnost da postignu konsenzus i provedu ključne reforme", navodi se.

Evropski parlament, navodi se, žali zbog kontinuirane rasprostranjenosti političkih podjela, govora mržnje, uključujući podsticanje etničke, vjerske i rasne netolerancije, negiranja genocida i drugih ratnih zločina, veličanja ratnih zločinaca, secesionističkih napora rukovodstva entiteta Republika Srpska (RS) i zauzimanja države, što, decenijama nakon rata, narušava javno povjerenje, ubrzava odliv mozgova i paralizira zemlju.

"Osuđujemo kontinuiranu zapaljivu i pogrdnu retoriku i secesionističku politiku koju provodi formalno i de facto rukovodstvo entiteta RS, neprijateljsko ponašanje javnih dužnosnika prema visokopozicioniranim javnim dužnosnicima, organizacijama civilnog društva, političkoj opoziciji i drugim nezavisnim glasovima u društvu, kao i proslavu takozvanog 'Dana Republike Srpske', koji slabe Bosnu i Hercegovinu i potkopavaju njen put ka pridruživanju te predstavljaju direktno kršenje Daytonskog mirovnog sporazuma", jedna je od tačaka rezolucije.

Rezolucijom se osuđuje i kontinuiranu saradnju vlasti entiteta RS sa ruskim zvaničnicima i sankcionisanim subjektima, ali svi lobistički napori Vlade entiteta RS usmjerene na obezbjeđivanje međunarodne podrške za njeno otcjepljenje ili osporavanje mandata visokog predstavnika, jer takve akcije direktno krše Ustav BiH i suprotstavljaju se suverenitetu, teritorijalnom integritetu i evropskom putu zemlje.

Također, pozivaju Vijeće i Komisiju da razmotre sve dostupne alate, uključujući ciljane restriktivne mjere u okviru postojećeg okvira sankcija EU za Bosnu i Hercegovinu i njegova uzastopna obnavljanja, protiv pojedinaca "odgovornih za ozbiljno i uporno ometanje demokratskih institucija, procesa reformi, teritorijalnog integriteta i procesa integracije s EU". Naglašavaju da takve mjere moraju biti proporcionalne, reverzibilne i osmišljene da ne utječu na stanovništvo

Evropski parlament žali i zbog ostavke Christiana Scmidta, ali naglašava da s obzirom na značajan finansijski doprinos EU, svaki budući visoki predstavnik trebao biti imenovan iz države članice EU. Ističu i da ostavka ne smije biti povezana s ukidanjem zakona usvojenih kao odgovor na secesionističke akcije ili neustavne mjere koje promovira Milorad Dodik.

Iako žale zbog kontinuiranog oslanjanja BiH na OHR i EUFOR, prepoznaje njihovu vitalnu ulogu u očuvanju mira i stabilnosti u BiH i regiji te podržava njihove mandate.

Detaljnije prijedlog rezolucije koji sadrži 78 tačaka možete pogledati ovdje.